Мақолаҳо

Қирғизистон! Муносибати ҳамсоягиро аз тоҷикон бояд омӯхт

Ба ҳамагон маълум аст, ки асри 21 абарқудратҳо барои мустаҳкам намудани манфиат ва нуфуз дар минтақа Осиёи Миёна рӯз аз рӯз бо ҳар роҳу восита мавқеи геополитикии худро   густариш дода истодаанд.

Вақте ба таърих менигарем, пас аз пош хурдани давлати абарқудрати Иттиҳоди Шӯравӣ давлатҳои собиқи он бо навбат Истиқлолияти давлатиро ба даст оварданд. Пас аз ин давлатҳои ғарб бо баҳонаи «озодии сухан ва демократия» дар як қатор давлатҳои собиқи Шуравӣ таҳти барномаҳои махсус «инқилоби сабз» ва «инқилоби зард»-ро рӯи кор оварда, мардуми минтақаро барои ғасби ҳокимият ва табаддулоти давлатӣ водор намуданд.

Ҷумҳурии Қирғизистон низ яке аз он давлатҳое, мебошад, ки ба сиёсати дохили ва хориҷии онҳо «дасти сеюм» дахолат намуда, инқилобро ба миён овард ва Сарвари давлат Аскар Акаев аз вазифа барканор шуда, аз қаламрави кишвар берун рафт.

Пас аз ин сиёсати хориҷии ин давлат бо ҳамсоягонаш, алалхусус Тоҷикистони кучак тағйир ёфта, марҳила ба марҳила муносибаташ сард гардид.

Сарҳади давлати Тоҷикистону Қирғизистон соли гузашта ва соли ҷорӣ низ ҳамчун минтақаи даргир буда, беш аз понздаҳ маротиба муноқишаҳое ба вуҷӯъ пайвастанд, ки паёмадҳои номатлуб доштанд ва дар ҳамаи ин ҳаводис моҷароҷӯёни қирқизӣ амдан ва моҷароҷӯёна ҳангомасозӣ мекунад. Онҳо моҷароҷӯёна дар минтақаҳои баҳснок ва мавзеъҳое, ки аслан ба қаламрави кишвари мо тааллуқ дорад, иншоотҳои гуногун бунёд карда истодаанд ва ё ба аҳолии осоиштаи тоқикони назди хати сарҳадӣ ба монанди саги гурусна дар афтида истодаанд. Ин амалҳои тундравонаи онҳо на фақат ба ягон муқаррароти мавҷудаи давлатӣ ва меъёрҳои байналмилалӣ мутобиқат намекунанд, балки аз бунёд бо онҳо мухолиф мебошанд.

Боз ин ҳилагарону дурӯягони ҷониби Қирғизистон даъвоҳои беасосу дурӯғинро ҳам ба воситаи ВАО ва ҳам шабакаҳои иҷтимоӣ бо мақсади сохтани фазои хабарӣ, ки албаата ба манфиати онҳост, паҳн намуда истодаанд. Масалан, дидаву дониста сокинони наздисарҳадии Тоҷикистонро ба он муттаҳам мекунанд, ки аввалон ҳомоҷароҳоро оғоз менамоянд. Вале таҳлили воқеии ин ҳаводис нишон медиҳад, ки дар чанд муноқишаҳои соли гузашта ва имсолаам дан ва моҷароҷӯёна қирғизҳои разил ба сарзадани чанд муноқиша мусоидат намуданд. Бо ин дурӯғҳои сохтаи худ ва пур намудани фазои хабарӣ аз туҳматҳо қирғизон мехоҳанд, ки мо хомӯш истем. Яъне дар умум онҳо мехоҳанд, ки ҳар амалкарди сагони қирғизро бояд мардуми тоҷик бояд ба осонӣ қабул кунад. Таъкиди махсус менамоем, ки шинохти мардуми тоҷик аз тарафи қирғизон хатост ва ин хато шиносии онҳо мусибатҳои вазнинтарро ба сари онҳо хоҳад овард. Бинобар ҳамин, дар чанд муноқишаи охир ба ҳамон моҷаро созандагони қирғиз ҷавобҳои созгор ва муносибтар доданд, то ки ба дигар қирғизҳои сагхӯй ин амал намунаи ибрат шавад. Ҷавобҳои сазовор ва саривақтии мардуми наздисарҳадии тоҷик амалкарди табиии онҳост, ки моҷароҷӯёна нест, балки масъалаи нангу номуси ватандории онҳо аст.

Масъалаи марзиро бояд ҳукуматҳои ҳарду кишвар ҳал кунанд. Аз Ҳукумати Қирғизистон талаб карда шавад, ки ҷилави моҷароҷӯёну авбошон ва одамкушҳои худро бигирад. Агар он натавонад ин дархостро амалӣ намояд ва қишрҳои ҷиноятпешаи қирғиз ҳамчунон нисбат ба шаҳрвандони мо зӯроварӣ кунанд, пас ҷониби мо вокуниши вазнинтар бо аъмоли хашини онҳоро  дар нақша дорад.

Ҷониби мо ба сар занадагони муноқишаҳо ҳушдор медиҳад, ки тамоми амал карду рафторҳои ғайри инсонона тонҷавобҳои созовор мегирад ва аз омилҳои дигари печида таркунандаи ин мушкилот даст кашанд. Хунукназарии авбошони қирғизӣ косаи сабри кишварҳои ҳамсарҳади дигарро низ лабрез намудаистодааст ва аз ҷониби ҳамсоя кишварҳои дигар низ ҳатман аксуламалҳои вазнин ба миён хоҳад омад.

  Пирумшо Саодатқамов

  нафақахур, сокини ш.Хоруғ

Log in

create an account