Мақолаҳо

Қирғизҳо. Таърих гувоҳ аст

Имрӯзҳо муносибати байни тоҷикон қирғизон сард шуда истодааст. Сабабгори аслии ин ҳолат қирғизҳо мебошанд. Чӣ хеле ки ба ҳамагон маълум аст, дар марзи Тоҷикистону Қирғизистон тӯли соли гузашта ва соли ҷорӣ низ дар иртибот ба масоили марзӣ беш аз қариб понздаҳ маротиба муноқишаҳое ба вуҷӯъ пайвастанд, ки паёмадҳои номатлуб доштанд ва дар ҳамаи ин ҳаводис моҷароҷӯёни қирғизӣ, моҷароҷӯёна ҳангомасозӣ мекунанд. Қирғизҳо моҷароҷӯёна дар минтақаҳои баҳснок ва мавзеъҳое, ки аслан ба қаламрави кишвари мо тааллуқ дорад, иншоотҳои гуногун бунёд карда истодаанд ва ё ба аҳолии осоиштаи тоҷикони назди хати сарҳадӣ ба монанди саги гурусна дар афтида истодаанд. Ин амалҳои тундравонаи онҳо на фақат ба ягон муқаррароти мавҷудаи давлатӣ ва меъёрҳои байналмилалӣ мутобиқат намекунанд, балки аз бунёд бо онҳо мухолиф мебошанд.

Ба ҳамаи ин нигоҳ карда, боз ин ҳилагарону дурӯягони ҷониби Қирғизистон даъвоҳои беасосу дурӯғинро ҳам ба воситаи ВАО ва ҳам шабакаҳои иҷтимоӣ бо мақсади сохтани фазои хабарӣ, ки албата ба манфиати онҳост, паҳн намуда истодаанд. Масалан, дидаву дониста сокинони наздисарҳадии Тоҷикистонро ба он муттаҳам мекунанд, ки аввал онҳо моҷароҳоро оғоз менамоянд. Вале таҳлили воқеии ин ҳаводис нишон медиҳад, ки дар чанд муноқишаҳои соли гузашта ва имсола амдан ва моҷароҷӯёна қирғизҳои разил ба сарзадани чанд муноқиша мусоидат намуданд. Бо ин дурӯғҳои сохтаи худ ва пур намудани фазои хабарӣ аз туҳматҳо қирғизон мехоҳанд, ки мо хомӯш истем. Яъне дар умум онҳо мехоҳанд, ки ҳар амалкарди сагони қирғизро бояд мардуми тоҷик ба осонӣ қабул кунад. Таъкиди махсус менамоем, ки шинохти мардуми тоҷик аз тарафи қирғизон хатост ва ин хато шиноси онҳо мусибатҳои вазнинтарро ба сари онҳо хоҳад овард. Бинобар ҳамин, дар чанд муноқишаи охир ба ҳамон моҷаро созандагони қирғиз ҷавобҳои созгор ва муносибтар доданд, то ки ба дигар қирғизҳои сагхӯй ин амал намунаи ибрат шавад. Ҷавобҳои сазовор ва сари вақтии мардуми наздисарҳадии тоҷик амалкарди табии онҳост, ки моҷароҷӯёна нест, балки масъалаи нангу номуси ватандории онҳо аст.

Масъалаи марзиро бояд ҳукуматҳои ҳарду кишвар ҳал кунанд. Аз Ҳукумати ба мо дӯсти Қирғизистон боз як макротибаи дигар хоҳиш карда мешавад, ки ҷилави моҷароҷӯёну авбошон ва одамкушҳои худро бигирад. Агар он натавонад ин дархостро амалӣ намояд ва қишрҳои ҷиноятпешаи қирғиз ҳамчун он нисбат ба шаҳрвандони мо зӯроварӣ кунанд, пас ҷониби мо вокуниши вазнинтар бо аъмоли хашини онҳоро дар нақша дорад.

Яке аз мушкилотҳои асосие, ки имрӯз боиси сарзадани мушклот гардидааст, ин муайян намудани ҳудуди роҳи Исфара-Ворух мебошад.

Таърих гувоҳ аст, ки шоҳроҳи Исфара-Ворух аз хар ва аспу аробароҳаи пеш аз инқилоби октябру даврони ИҶШС зиëда аз се ҳазорсол аст, ки аз деҳаи Чоркуҳ ин тараф ба мардумони деҳаҳои Воруху Хоҷаи Аъло ҳамчун роҳи асосӣ хизмат мерасонад. Инҷо рӯзона аз ҳарду самт асосан мошинҳои сабукраву микроавтобусҳои мусофирбар, шабона бошад, аз шом то субҳ аз ҷониби Қирғизистон автопоездҳои боркаши азимҷусса беист мегузаранд.

Ҷониби мо ба сарзанадагони муноқишаҳо ҳушдор медиҳад, ки тамоми амалкарду рафторҳои ғайри инсононатон ҷавобҳои созовор мегирад ва аз омилҳои дигари печидатар кунандаи ин мушкилот даст кашанд. Хунукназарии авбошони қирғизӣ косаи сабри кишварҳои ҳамсарҳади дигарро низ лабрез намуда истодааст ва аз ҷониби ҳамсоя кишварҳои дигар низ ҳатман аксуламалҳои вазнин ба миён хоҳад омад. Барои ҳамин зарур аст, ки ҷониби Қирғизистон мавқеъгирӣ ва самти хати сиёсӣ, шинохти худро нисбати мардуми тоҷик дар муносибатҳои сарҳаддори бо кишварҳои ҳамсоя дигар намуда, ба таърихи ин манотиқ рӯ оварад, вагарна ба ин амалу рафторҳои ҷинояткоронаи онҳо, мардуми сарбаланди тоҷик, ҳатман ҷавобҳои сазовортар ва нишонрас хоҳад дод.

Пирумшо Саодатқамов, нафақахӯр, сокини шаҳри Хоруғ

Log in

create an account