Мақолаҳо

ҶАВОНОН НЕРӮИ ПУРИҚТИДОРУ СОЗАНДАИ ҶОМЕА

Банда ҳамчун ҷавони хушиқболи даврони сохибистиқлолам. Зеро ки маҳз бо шарофати соҳибистиқлолӣ ва пойдории сулҳ аз миёни мо ҷавонони соҳибмаърифат ва кадрҳои баландихтисос ба камол мерасанд.

Ҳоло дар ҳамаи соҳаҳои хоҷагии халқи мамлакат саҳми ҷавонон назаррас аст. Воқеан аз ҳисоби ин табақаи бедордил олимону вакилон, сардорони гуногунсоҳа ва варзишгароне ҳастанд, ки дар сохторҳои гуногуни кишвар ифои вазифа намуда, ба халқу Ватани хеш содиқона хизмат мекунанд.

Маҳз эътимоду боварии хосаи Пешвои муаззами миллатамон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аст, ки хоса ҷавононро ояндаи миллату давлат номида, ба ин насл таваҷҷуҳи беандоза доранд. Камина ҳамчун ҷавони даврони соҳибистиқлол, меваю самараи ин арзиши воло чашида, ба Шумо Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон сипоси бекаронро аз номи тамоми ҷавонони фаъолу муваффақи ҷумҳурӣ баён менамоям ва барои ғамхории бемислу монанд, ки танҳо ба беҳбудии зиндагӣ, савияи донишу фарҳанг, таҳкими тарзи ҳаёти солими ин наслҳо равона шудааст, сари таъзим фуруд меорам.

Боиси ифтихор аст, ки давлату Ҳукумати кишвар рушди маориф ва илмро аз самтҳои афзалиятноки кишвар дониста, баҳри пешрафти соҳаҳо дар зарфи 27 соли Истиқлолияти давлатӣ ҳамаи шароитҳоро фароҳам оварданд.

Бо шарофати соҳибистиқлолӣ дар кишвар барои рушди илму технология, инноватсия, марказҳои илмӣ - тадқиқотӣ, китобхонаҳои гуногун, ки ҳатто дар Осиёи Миёна беназиранд, заминаи воқеӣ гузошта шуд ва ҳамарӯза ҷавонони зиёд аз онҳо баҳра мегиранд. Бинобар ин, мо наслҳои имрӯзу фардо вазифадорем, ки дар посухи чунин ғамхориҳо аз ҳарвақта бештар дониши худро сайқал дода, дар пешрафти Тоҷикистони азизамон саҳми босазои худро гузорем.

Мо ҷавонон ифтихорманд аз онем, ки давоми солҳои соҳибистиқлолӣ баҳри тақвият бахшидани кору фаъолияти корхонаҳои хурду бузурги истеҳсолӣ Ҳукумати кишвар ва шахсан Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамагуна талошҳоро ба кор мебаранд.

Имрӯз ҷавондухтарони мамлакат дар корхонаҳои ресандагӣ, бофандагӣ, қолинбофӣ, зардузӣ ва ғайра соҳиби ҷойи кору шуғл шоиста гардида, шукргузорӣ аз Ватани ободу давлату миллат мекунанд.

Бахусус хушбахт аз онем, ки аз файзу баракати Ваҳдату ҳамдилӣ рузҳои сангини миллати тоҷик абадан ба гӯшаи амиқи таърих рафта, давраи тараққиёт ва пешрафт ҳамоно дар пеш аст.

Имомзода Фирдавси Абдумалик, ноиби

мудири Шуъбаи кор бо ҷавонони ДДХ

ба номи Моёншо Назаршоев

 

 

 

Муфаcсал...

Тақвияти конунгузорӣ дар мубориза бар зидди терроризм

Дар охири асри XX равандҳои дигаргуниҳои куллии олама  дар соҳаҳои иқтисодӣ, сиёсӣ, фарҳангӣ боиси ҷаҳоншавии ифротгроӣ ва  терроризм, муҳоҷирати оммаи аҳолии кишварҳои зиёд, муташанниҷ гардии муносибатҳои байналмиллалӣ, байнидавлатӣ ва гуруҳӣ гардида, ба пайдоиши гурўҳҳои мухолиф, ки мехоҳанд мақсадҳояшонро бо роҳи ғайриқонунӣ ва истифодаи зўроварӣ амалӣ намоянд, заминаи муофиқ гузоштанд.

         Пошхўрии Иттиҳоди Шўравӣ на  танҳо  ба парокандагии давлати абарқудрат, балки  ба  вайрон гардии низоми мукамали бехатарӣ  дар кишварҳои соҳибистиқлолоу мустақил,  ки дар заминаи   аз байн рафтани  он  пойдор гардиданд, овард. Тоҷикистони мустақил низ  аз ин раванди сиёсии таърихӣ берун намонд.

         Хушбахтона бо кўшишҳои ҷонфидоёна ва пойгаронаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти кишвар Эмомалӣ Рахмон дар муддати куҳто дар мамлакат сулҳу ваҳдати миллӣ барқарор ва дар самти содиршавии амалҳои террористӣ ва ифротгароёна чораҳои мушаххас шуда, Тоҷикистон  узви фаъоли санадҳои ҳуқуқии байналмиллалӣ, ки терроризм ва ифротгароиро маҳкум мекунанд, гардиди.

         Хамчунин  дар оғози ҳазорсолаи нав абарқудратҳо минтиқаҳои калони олам ва давлатҳои зиёдеро ба маркази терроризми байналмиллалӣ табдил доданд, ки дар онҳо гурўҳои муташаккил итеррористӣ ва ифротгаро озодона амал намуда шумораи зиёди одамонро  аз давлатҳои дигар ҷалб менамоянд.

         Имрузҳо  дар давлатҳои ҳамсояи Афғонистон, Ироқ, Сурия ва дигарҳо ташкилотҳои террористӣ ва ифротгарои динию моҷароҷўи фаъолияташон дар Тоҷикистон маън шудаи «Давлатиисломӣ», «Ҳизб-ут-таҳрир», «Толибон» «Ҳаракати исломии Узбекистон», «Салафия» , «Ал-Қоида», «Асбат-ал- Асрор», «Ал-Ҷиҳод» ва ғайра озодона фаъолият менамоянд ташишовар он аст, ки ба ин ташкилотҳои ҷиноятӣ баъзе аз ҳамдиёрони роҳгумзадаи мо низ шомиланд ба бехатарии ҷомеаи ҷаҳонӣ, азҷумлаТоҷикистон, таҳдиди бевосита менамоянд.

         Бинобар ин зарурияти ҷиддие ба миёномад, ки Тоҷикистон дар мубориза бар зидди терроризм ва ифротгароии бо ҷомеаи ҷаҳонӣ дар як саф қарор гирифта ба воситаҳои ҳуқуқиро ҷиҳати пешгирӣ аз решакан кардани ин зуҳуроти номатлуб дурбинона бо максад амалӣ намояд, ҳамзамон пешгирии амалҳои террористӣ, экстремистию ифротгароӣ таҳкими заминаҳои ҳуқуқиро тақозо дошт.       

Тағйиру иловаҳо ба моддаҳои 179, 1793 ки рдорҳои ҷинояти, ки боиси хавфи марги одамон гардида ё даъвати оммавӣ ҷиноятҳои вазнинкунандаи содиршваӣ ва ҷавобгарӣ барои онҳо пешбини гардид, яъне роҳҳои пешгирӣ ва коҳиш додани ҷинояткорӣ дар сохти мазкур, пурзур намудани ҷавобгарии ҷиноятиро барои содир намудани кирдорҳои ҷиноятӣ ва шахсоне, ки ба терроризм ваифротгароӣ мусоидат мекнад мушахассан муайян карда  шудааст.

Тағироту иловаҳо ба моддаҳои 305 ва 306 «Хиёнат ба  давлат» ё «Бо зуроварӣ ғасп намуцдани ҳокимият» ё «Бо зўроварӣ нигоҳ доштани он» ҷавобгарии ҷиноятиро барои кирдорҳои мазкур пурзур гардонидашуд, дар раддифи дигар ҷиноятҳои вазнин ва махсусан вазнин такроран аз ҷониби хизматчиёни ҳарбӣ боитстифода  аз мақоми хизмати дар вазъияти ҷангӣ, дар ҳолати редсидивӣ хавфнок танҳо ҳолатҳои вазнинкунандаи ҷиноятҳои мазкур пешбини гардид ва пурзўр гардонида шудаанд.

Ин раванд минбаъд низ идома меёбанд. Қонунҳо ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ бояд замина фароҳам оваранд, ки гурўҳ ва шахсони ба амалҳои террористӣ, экстемистӣ, ифротгароӣ, даст дошта ҷазои сазовор гиранд. Пеши роҳи ҳамагуна амалҳои номатлуби тахрибкорӣ гирифта шавад. Қонун бояд ба ҳифз ва ҳуқуқу озодиҳои ў равона шавад мавқеъ шаъну шарафи инсонро дар ҷомеа устувор намояд. Волоияти қонун омили иҷрои ин  ҳадафҳои наҷиб мебошад.

Мирзоқандов Мирзоазиз,

cокини ноҳияи Шуғнон

 

Муфаcсал...

Фитнаҳои ТЭТ ҲНИ дар ноором сохтани суботи кишвар

Ташаббусҳои ғаразноки кунунии ТЭТ ҲНИ тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ ҷиҳати паҳн намудани афкори носолими худ пас аз қатъ гардидани фаъолияти он дар ҳудуди кишвар дар хориҷа бо дастгирии афроди гумроҳшуда ва бе маърифат зиёд ба мушоҳида мерасад. Айни замоне қишри осебпазири ҷомеа шаҳрвандоне мебошанд, ки таваҷҷуҳи хоса ба дин зоҳир менамоянд. Маҳз масъулини ТЭТ ҲНИ аз эътиқоди динии онҳо истифода намуда, нерӯи онҳоро алайҳи Ҳукумат истифода кардан мехоҳад. Дар ҳамин замина онҳо нақшаҳои ғаразноки хешро ҷиҳати тағйир додани сохти конститутсионӣ ва бунёди кишвари ба ном исломӣ дар хориҷи кишвар дар байни муҳоҷирони тоҷик роҳандозӣ намудаанд.

Шомилшудагони ин ташкилот дар даҳаи охири қарни гузашта хиёнатеро бар сари халқу миллат оварданд, ки аз замони пайдоиши инсоният дар руйи замин ҳеҷ душман ин кору рафторро нисбати миллати худ раво надидааст. ТЭТ ҲНИ вазъи ҳассосии сиёсати онвақтаро истифода намуда, мардумро ба гирдиҳамоӣ љалб намуда, ҳаргуна фикрҳои хоинонро паҳн намуданд ва дар охир ба гирдоби ҷанг кашиданд. Ин хиёнаткорони аъзои ТЭТ ҲНИ Ватанро ба бегонагон фурӯхтанд ба сари миллати худ нанг оварданд.

Рафтори ТЭТ ҲНИ барои ин миллат таъсири бади равониву ҷисмӣ ва ба руҳияи миллии мардум таъсири бад расонид, ки боиси бегонапарастӣ, бадбинӣ, яъсу ноумедӣ ва дар маҷмӯъ, хурофоту таассуби шадид гардид. Ҳамаи ин рафтору кирдори ТЭТ ҲНИ ҷисми миллатро захм дор намуда, сабаби марги ҳазорҳо нафар шаҳрвандон гардид.

Аъзоён ва гумроҳшудагони ТЭТ ҲНИ аз рӯзҳои нахуситини ташкилёбиаш душманиву ватанфурӯширо сар карда буданд ва то кунун душмани халқу миллит, душмани ваҳдату амният ва душмани фазои орому осудагии халқи тоҷик мебошад. Ин ташкилот саросар характери террористӣ ва ватанфурӯшии худро нишондод.

Бояд инро изҳор намуд, ки дигар наметавонанд ин кӯрнамакони хоҷапараст бо ҳар гуна фикру ақидаи ғаризона, шаҳрвандони қавииродаи кишварро ба доми худ кашанд

Мардуми шарифи Тоҷикистон фикру ақидаи ифротиву хиёнаткоронаи ТЭТ ҲНИ ба хуби дарк намуда ва ҳеҷ гоҳ намегузоранд, ки газанде аз онҳо ба Ватан расад. Имрӯзҳо бовари дар он дорем, ки ҷавонони соҳибмаърифату худогоҳи кишвар фирефта ва гирифтори доми ҳар гуна ҳизбу ҳаракатҳои номатлуб ва мамнӯъ нагашта, баҳри боз ҳам ободтару шукуфонтар намудани Ватан камари худро устувор мебанданд.

С.Ҷамшед, таҳлилгар

Муфаcсал...

ТОҶИКИСТОН ДАР РОҲИ СУЛҲИ ҶАҲОНӢ

Дар давоми як  ҳафтаи охир аз рӯзи 13 то 16 июни соли 2019 барои давлати Тоҷикистон руйдодҳои муҳиме руи кор омаданд, ки бори дигар аз  нақши сиёсати дурусти минтақавию ҷаҳонии Тоҷикистон шаҳодат медиҳанд. Тоҷикистонро бо сиёсати дарҳои кушод имрӯз зиёда аз 200 давлати дунё ба расмият мешиносанд. Маҳз ҳамин сиёсати пешгирифта имконият фароҳам овард, ки Тоҷикистон имсол мизбони калонтарин машварати сатҳи байналхалғҷ гардида буд. Дар ин рӯзҳо Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон як қатор вохуриҳои муҳим  бо сарони давлатҳо ва созмонҳо дошт ва масъалаҳои  мубрами байналмилалиӣ ва минтақаи Осиёро мавриди  муҳокима қарор доданд.  Чунончи рӯзи 13 июн Пешвои миллат бо роҳбари Иттиҳоди Аврупо,  Доналд Туск вохурӣ доир кард, ки бо сафари расмӣ ба Душанбе омада буданд. Дар натиҷаи гуфтушуниди дутарафа нақши Тоҷикистон ва Иттиҳоди Аврупо дар таъмини сулҳ дар Осиё ва ба хусус дар давлати ҳамсояи Афғонистон муҳокима гардид. Рӯзи 14 июн Пешвои миллат ба шаҳри Бишкек – пойтахти Қирғизистон сафар карда дар  ҷаласаи  давлатҳои аъзои Созмони Шанхай иштирок намуд. Дар рафти ин ҷаласа Пешвои миллат бо Раиси Ҷумҳурии Исломии Афғонистон Ашраф Ғанӣ вохурӣ намуд ва  дар рафти ин вохурӣ тарафҳо масъалаи сулҳи Афғонистонро мавриди муҳокима қарор доданд. Пешвои миллат дар давоми ин вохуриҳо бори дигар таъкид намуданд, ки ҷомеаи ҷаҳонӣ бояд ру ба масоили Афғонистон биёрад, зеро идомаи ҷанг дар ин давлат на танҳо ба мардуми Афғонистон, балки ба тамоми кишварҳои минтақа таҳдид мекунад,  зеро тамоми гуруҳҳои тундрав имрӯз сарзамини Афғонистонро ба қароргоҳи худ табдил додаанд. Президенти Ҷумҳурии Исломии Афғонистон бо сарвари давлати тоҷикон ҷиҳати таваҷҷӯҳ ба мардуми азияткашида, дуст ва бародари афғон изҳори сипос намуданд.  Аммо хушнудии асосии ин ҳафта барои мо тоҷикон дар он буд, ки Тоҷикистон бори аввал дар таърихи навини худ мизбони Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё гардид. Ин машварат яке аз ташкилотҳои бонуфузи минтақавии Осиё ба шумор меравад ва 20 давлати Осиёро муттаҳид мекунад. Барномаҳо ва қарорҳои ин Машварат аз тарафи Созмони Миллала Муттаҳид эътироф гардидаанд. 15 июн дар шаҳри Душанбе ҳамоиши панҷуми ин Машварат кори худро оғоз намуд.  Доир гардидани чунин ҷаласаи бонуфуз дар пойтахти Тоҷикистон ба раёсати Тоҷикистон дар Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё рост омад, ки ин раёсати давлати мо дар ин ташкилот чор сол давом хоҳад кард. Дар қасри Навруз ҷаласаи ин Машварат доир гардиданд ва  дар он роҳбарон ва намояндагони  давлатҳои Осиё изҳори ақида намуданд ва фикру пешниҳодоти худро ба Раиси Машварат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пешниҳод намуданд. Аз он ҷумла таклифҳои муфид доир ба беҳтар кардани ҳамкории давлатҳои Осиё аз тарафи Президенти Узбекистон Шавкат Мирзиёев ва Президенти Россия Владимир Путин доир ба гузариш ба ҳамкориҳои соҳавӣ миёни давлатҳо ва таъсиси комиссияҳои доимии  Машварат ба  муҳокима гузошта шуданд. Дар баробари ҳамин аъзоёни Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар  Осиё  изҳори нигаронӣ аз он намуданд, ки ҳамлаҳои террористӣ  сол аз сол доираи амалиётҳои худро васеъ карда истодаанд. Аз он ҷумла дар суханрониҳои худ роҳбарони давлатҳои Ҳинд ва Бангладеш оид ба амалиётҳои террористӣ ки дар Шри Ланка сар заданд, фикри худро баён намуда, оид ба фаъолияти муштараки аъзоёни ташкилот дар роҳи мубориза бар зидди терроризм таклифҳо пешниҳод намуданд.

 Аз руи тамоми пешниҳодоти аъзоёни Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё Эъломияи роҳбарони давлатҳо қабул гардид. Аҳамияти ин Эъломия дар он аст, ки он барои ҳамкорӣ ва эътимоди байни давлатҳои Осиё  ҳамчун барномаи стратегӣ дар  чаҳор соли оянда хизмат хоҳад кард ва  таъмини иҷрои ин таклифу пешниҳодот таҳти раёсати  Тоҷикистон  амалӣ хоҳад гашт. Давлатҳо – аъзоёни Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё дар Эъломия якдилона терроризмро ҳамчун  хатари умумибашарӣ маҳкум намуданд. Эъломия  аз дигар кишварҳои ҷаҳон даъват намуд, ки барои мубориза бар зидди терроризм ва экстремизм дар сатҳи Созмони Миллали Муттаҳид чораҳои зарурӣ андешида ҷаҳониёнро аз ин хатар эмин нигоҳ доранд.

 Қайд кардан зарур аст, ки дар давоми баргузории маҷлисҳои ин машварат бо ҳамроҳии сарони давлатҳо намояндагони воситаҳои ахбор, меҳмонон ва сайёҳони сершумор ба шаҳри Душанбе ташриф оварданд. Мо аз он фахр мекунем, ки мардуми мо барои ҷаҳониён расми хуби меҳмоннавозии тоҷиконро  фароҳам овард ва  инро худи иштирокчиёни ҳамоиш изҳор намуданд. Гузаштани раёсати Машварати ҳамкорӣ ва таъмини эътимод дар Осиё  ба Ҷумҳурии Тоҷикистон моро ба он водор месозад, ки дар якҷоягӣ бо  Пешвои миллат дар роҳи таъмини сулҳ дар минтақа ва тамоми ҷаҳон саҳмгузорӣ намоем.

Мирзоашрафов Пайрав, мудири

кафедраи таърихи халқи тоҷики ДДХ

Муфаcсал...

МАШВАРАТ ИДРОКУ ҲУШЁРӢ ДИҲАД

Чуноне, ки барои  ҳамагон маълум гашт, аз 14-15 июни соли равон дар пойтахти кишварамон шаҳри Душанбе  САММИТ-и сарони давлатҳои аъзои Машварати ҳамкорӣ  ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё баргузор гардид,  ки дар он сарони 27 давлат ва ҳукуматҳои кишварҳои Осиё иштирок намуданд. Саммити Душанбе идомаи талошҳои давлатҳои аъзои МҲТБО, ки аз соли 2002, аз рӯзи баргузории аввалин Саммит ба харҷ дода истодаанд, мебошад. Дар ин нишаст ҳайатҳои баландпоя барои қабули эъломияи фарогири тамоми масоили ҳамкорӣ дар доираи МҲТБО ҷамъ омаданд. Саммити мазкур ҳамчунин барои муҳокима ва ҳалли мушкилоти мавҷуда ва ба вуҷудоянда дар Осиё, инчунин барои пешбурди ташаббусҳо ва дарёфти механизмҳои самаранок дар сатҳи баланд имкониятҳои зиёде руи кор омаданд. Ёдовар  бояд шуд, ки сентябри соли 2018 дар ҳошияи Иҷлоси 73-юми Маҷмаи Умумии СММ ҷаласаи вазирони корҳои хориҷии МҲТБО баргузор гардид, ки дар он раёсат дар Машварат барои солҳои 2018-2020 аз Чин ба Тоҷикистон гузашт. Ҷумҳурии Тоҷикистон бо давлатҳои аъзои МҲТБО на танҳо дар сатҳи сиёсӣ, балки дар дигар сатҳҳо низ бо мақсади ҳамгироии минтақавии батадриҷ ҳамдигарфаҳмии умумӣ дорад.

Бо дарназардошти иштироки давлатҳои аъзо дар сатҳи олӣ, аз ҷумла муносибатҳои дӯстона ва боэътимоди байни онҳо, Тоҷикистон аз Саммит натиҷаҳои хуб, ки барои иҷрои муваффақонаи уҳдадориҳои умумӣ дар доираи МҲТБО давоми ду соли раёсати Тоҷикистон роҳнамо  гардид,  ба даст овард. Саммити  баргузоргардида  барои расидан ба ҳадафҳои нав ва дарёфти роҳҳои ҳалли масоили мавҷуда ва бавуҷудояндаи мавриди таваҷҷуҳи дастаҷамъонаи давлатҳои аъзо,пешбурди минбаъдаи раванди МҲТБО, идомаи татбиқи тадбирҳои боварӣ ва табдил додани Осиё ба минтақаи дорои сулҳу субот ва шукуфоии устувор дар асоси муколамаи фарогир ва амиқ таккони сиёсӣ  бахшид.
  Тавре Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зимни суханронии худ дар Саммити МҲТБО, ки соли 2014 дар Чин баргузор гардид, тазаккур доданд, «Осиё хонаи умумии мост. Ҳамаи мо хоҳони онем, ки дар хонаи умумии мо сулҳу субот ҳукмфармо бошаду тафовути сатҳи рушди иқтисодиро ҳаракат бар сӯи пешрафти умумӣ ба тартиб дарорад».  Ҷумҳурии Тоҷикистон раёсат дар МҲТБО-ро дар лаҳзаи барои Осиё муҳим бар уҳда гирифт: минтақаи васеъ, ки дар он сарнавиштҳои таърихии халқу давлатҳо зич пайвастаанд, дар манзари чолишҳои нав рушди боварибахши иқтисодӣ ва саъю кӯшиш баҳри тараққию пешрафти устувори муштаракро нишон медиҳад.

Аз ҷумла дар муносибати  забонӣ, фарҳангӣ,  иқтисодӣ ва иҷтимои кишвари Эрон ва  Тоҷикистони азизамон, ки дар ҳамаи самтҳо аз гузаштаҳои тулонӣ  то замони муосир аз  сарманшаҳ об мехуранд, имкониятҳои васеътаре руи кор омаданд.

Ба таъкиди Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, халқҳои Осиё, ки бо таърихи ғанитарини умумӣ ва гуногунии фарҳангҳои ба худ хос байни худ алоқаи канданашаванда доранд, пурра дарк  намуданд, ки роҳи сӯи сулҳу шукуфоӣ аз фароҳам овардани муҳити бехатару  суботе  мегузарад, ки онро дар масоҳати васеи байни се уқёнус фақат бо саъю кӯшишҳои якҷоя метавон таъмин кард.

 Бояд гуфт, ки МҲТБО  барои  мубодилаи васеъ ва ошкорои афкор оид ба роҳҳои таҳкими ҳамкории амалӣ бо мақсади таъмини сулҳу субот ва ҳамдигарфаҳмӣ майдони муҳим  мебошад.

 Президенти мамлакат амон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Саммити МҲТБО соли 2014 дар Чин барҳақ қайд намуданд, ки «Мо бояд иқтидори  машваратамонро пурра истифода намоем, то ки дар заминаи муколамаи васеъ, саъю кӯшиши умумӣ баҳри рушди устувори иқтисодӣ ва амнияти муштарак ҷомеаи босуботу шукуфони халқҳои  Осиёро барпо намоем. Вақт ва саъю кӯшишҳое, ки барои расидан ба ин мақсади олӣ лозиманд, набояд моро ба изтироб оранд»,

Тавре аз эъломияҳои IV Саммити МҲТБО (соли 2014) ва ҷаласаи 5-уми вазирони корҳои хориҷии давлатҳои аъзо (соли 2016) бармеояд, Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷонибдори рушди устувор ва ҷомеаи одилонаву фарогир дар давлатҳои аъзо мебошад. Рушди устувор бидуни сулҳу амнияти умумӣ ва сулҳу амнияти умумӣ бидуни рушди устувор вуҷуд дошта наметавонанд. Мусоидат ба таҳкими сулҳ ва амнияти умумӣ тавассути рушди устувор аз тариқи татбиқи барномаи ҷаҳонии СММ то соли 2030 ва ноил шудан ба ҳадафҳо ва вазифаҳои дахлдори он дар самти рушди устувор (ҲРУ) имконпазир аст. «Ояндаи Осиё дар замони ҷаҳонишавӣ аз бисёр ҷиҳат вобаста ба худи мост. Осиё дар таърихи тамаддуни ҷаҳон борҳо муҳаррики рушди умумӣ буд. Дар рӯзҳои мо бисёр давлатҳои Осиё мисолҳои рӯҳбаландсози рушди иҷтимоию иқтисодиро намоиш медиҳанд. Мо ба таҷрибаи ғуншуда такя намуда, метавонем ва бояд роҳи бунёди Осиёи шукуфону бехатарро кушоем, ки ояндаи дурахшонро барои халқҳоямон таъмин кунад», — изҳор дошта буданд Сарвари давлат соли 2014 дар Чин.

Ҷумҳурии Тоҷикистон омода аст, ки дар ин раванди созандагӣ фаъолона иштирок намуда, саҳми худро ба расидан ба мақсаду вазифаҳои таҳкими ҳамгироии байни давлатҳои Осиё дар бахшҳои ҳарбию сиёсӣ, иқтисодӣ, гуманитарӣ ва бахшҳои дигаре гузорад, ки дар ҳошияи Машварат мувофиқа шудаанд.

Раёсати Тоҷикистон бо дарназардошти зарурати татбиқи тадбирҳои боварӣ дар соҳаҳои мухталиф фаъолияти худро ба роҳ монд ва тамоми саъю кушишро ба он равона месозад, то ки ин ҳамаи ин тадбироҳо дар оянда ҷомаи амал бипӯшанд.

Муаллими калони кафедраи забонҳои

шарқ: МИРЗОШОЕВ Суҳроб

Муфаcсал...

КАБИРӢ - ИФРОТГАРОИ ДИНӢ

Имрӯз тафаккури ифротӣ, гурӯҳҳои ифротгароии динӣ ва созмонҳои террористӣ чӣ дар минтақа ва чӣ дар миқёси ҷаҳонӣ аллакай ба мавҷудияти кишварҳои сайёра хатарҳои ҷиддӣ эҷод намуда истодаанд.

Фикру ақидаҳои ифротгароӣ аз сатҳи тафаккур баромада, ба сатҳи таблиғот, ба сатҳи талаботи катьӣ аз дигарон ва ба сатҳи амалҳои тунд мегузаранд. Дар ин маврид, метавон аз хидматҳои роҳбати ТЭТ «ҲНИ» Муҳиддин Кабирӣ дар ин ҷода ёдовар шуд. Кабирӣ-шахси ифротгарои динӣ буда, тарзи зиндагонии дунявии тоҷиконро ошкоро танқид карда, нисбат ба онҳо дар амал хиёнаткорӣ мекунад ва ҳамфикрони худро ба муборизаи амалӣ ба муқобили сохти конститутсионии кишвар даъват мекунад.

Лозим ба ёдорварист, ки чунин ҳолат аллакай шакли радикалишудаи ифротгароии динӣ мебошад. Ифротгароёни динӣ барои расидан ба хадафҳои худ аз зуроварию хушунат истифода мекунанд. Аз ин лиҳоз, дар зиндагии рӯзмарра фаҳмиш ва арзишҳои ифротгароён барои аъзои дигари ҷомеа қобили қабул нест. Ифротгароёни динӣ кушиш мекунанд, ки ҷомеа ва давлатро тарсонида, бо роҳи зурӣ инсонҳоро ба худ тобеъ карда, мақсадҳои худро ба ҷомеа таҳмил намоянд. Ҳамин тавр, ифротгароии динӣ аз марҳилаи радикализм ба марҳилаи терроризм мегузарад.

Терроризм ва ифротгароӣ яке аз зуҳуроти номатлуб дар замони имрӯза ба шумор меравад, зеро зуҳуроти мазкур боиси ба миён омадани оқибатҳои нохӯш - таҳдид ё истифодаи зуроварӣ, расонидани зарари вазнин, таҷовӯз ба ҳаёти арбоби давлатӣ ё ҷамъиятӣ, бенизомӣ, тағйири сохти конститутсионӣ дар мамлакат, ғасби ҳокимият ва аз они худ кардани ваколатҳои он, барангехтани низои миллӣ, иҷтимоӣ ва динӣ мебошад.

Терроризм аз нуқтаи назари ҳуқуқ - ин содир намудани амалҳое мебошанд, ки ба одамон хатари марг ба миён меоварад, истифодаи он мақсади ҷисман бартараф кардани рақибони сиёсӣ, вайрон кардани бехатарии ҷамъиятӣ, тарсонидани аҳолӣ ё расонидани таъсир барои аз тарафи ҳокимият қабул кардани қарорҳо мебошад. Зуроварӣ, зулм, фишороварӣ, таҳқир ва паст задани шаъну шарафи инсон, хусусан гурӯҳҳои дигари этникӣ аз ҷониби ҷомеа ва давлат эҳтимол эътирозро ба вучуд оварад, ки он мумкин ба ифротгароӣ сабзида расад. Чи тавре ки ҷараёни таърихӣ нишон медиҳад, ғояҳо ва идеологияҳои ифротгароӣ, ҳамчун ҳодисаи сиёсӣ дар ду маврид ба миён меояд. Мавриди аввал: вақте ки дар ҷомеа беадолатӣ вуҷуд дорад ва қисми муайяни ҷомеа дар назди худ мақсад мегузорад, ки бар зидди беадолатӣ мубориза барад. Мавриди дуюм: дар мавриде, ки барои ҳокимият мубориза бурда мешавад.

Қобили қайд аст, дар ин мавзӯъ ҳизби мамнуъшудаи ҲНИ дар кишвари мо озодона фаъолият карда, ба таври пинҳонӣ дар дохили ҳизб аъзоён ва фаъолони ин ниҳод, нисбати Тоҷикистон нақшаҳои ғаразноки худ, ки дар дигаргун сохтани сохти давлатдорӣ асос меёбад, роҳандозӣ намуда, санаи 04.09.2015 сол яке аз аъзои фаъоли ҳизб, ҳоҷи Ҳалим бо пайравонаш тибқи супориши бевоситаи роҳбари вақти ҳизб Муҳиддин Кабирӣ ба амалҳои террористӣ даст заданд, вале тирашон хок хурд. Мардуми бонангу ор ва зираки кишвар дар якҷоягӣ бо мақомотҳои қудратии кишвар ҳамаи онҳоро нобуд карданд.  

Мақсади асосии ифротгароии  динӣ аз ҷиҳати динӣ асосноккунии фаъолияти бо дин руйпушкардашудае аст, ки бо зуран ғасб намудани ҳокимият, халалдор кардани истиқлолият ва якпорчагии давлат бо ин мақсад барангехтани душманӣ ва бадбинии динӣ равона карда шудааст.

Дар шароити ҳозира маводи паҳнкардаи душманони миллат нишон медиҳад, ки ҳадафи онҳо ба ҷуз барангехтани ҳисси нобоварӣ нисбат ба давлату  ҳукумат ва тафриқаандозӣ миёни ифроди миллат нест. Вагарна бо чӣ сабаб аз ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ-иҷтимоии Ватан канорчуӣ мекунанду монанди аксари шахрвандони мамлакат дар рушди кишвари худ ширкат намеварзанд, меҳнат ва эҷод намекунанд, дар паноҳи дигарон ҷой гирифта, аз каноре айбҷуиву харобакориро пеша карданд. Дар зери шиорҳои бофтаву хаёли фирефтаи таълимоти «гуё динӣ» гашта ба амалҳои низоъпарастӣ, ифродгароӣ  ва террористӣ ҷавононро даъват намуда, амалҳои бади худро бо номи «қаҳрамонӣ», «фидокорӣ» ташбеҳ мекунанд ва мехоҳанд бо ин роҳ ба мақсадҳои душманонаи худ ноил шаванд. Яъне нуфузу дастовардҳои миллиро то андозае паст зананд, аниқтараш супоришҳои пешвоён ва сарпарастони хориҷии худро иҷро намоянд.

Бинобар ин ҳар яки моро зарур аст, ки дар маҷрои ҷаҳонишавӣ бо дарки масъулият истиқлолияти худро натанҳо бо шиору гуфтор ситоишу парастиш, балки бо меҳнати софдилона ва самимӣ дар ҳама соҳаҳо таҳким бахшем, бепарво ва бемасъулият набошем ва барои таълиму тарбияи наврасон, ҷавонон дар рӯҳи ватандустӣ, худогоҳиву худшиносӣ, инчунин ҷалби онҳо дар корҳои созандагиву ободкорӣ, ҳифзи дастовардҳои истиқлолият, таҳким бахшидани ваҳдати миллӣ саҳмгузор бошем.

Мирзобеков Душанбе, нафақахур, сокини ш.Хоруғ                                    

Муфаcсал...

ХУСУСИЯТҲОИ ЗУҲУРИ ЭКСТРЕМИЗМ ВА ТЕРРОРИЗМ ВА РОҲҲОИ ПЕШГИРИИ ОН

Дар адабиёти муосири илмиву соҳавӣ дар масъалаи тафсиру таҳлили мафҳуми “терроризм” ақидаҳои гуногун вуҷуд дорад ва ҳар муҳаққиқ ин падидаро вобаста аз нуқтаи назар ва дидгоҳи худ таҳлил ва тафсир намудааст. Маънои луғавии вожаи лотинии “террор” тарс, даҳшат мебошад. Аз ин ҷо маълум мешвад, ки маънои “терроризм” даҳшатафканӣ ва ба вуҷуд овардани тарсу воҳима дар ҷомеа мебошад. Дар ҳақиқат пеш аз ҳама амалҳои террористӣ хусусияти зуроварӣ, маҷбурсозӣ, таҳдидкунандагӣ ва даҳшатафканиро доранд. Ҳар як террорист тарсонидан, фароҳам овардани муҳити тарсу ҳарос ва даҳшатафканиро ҳамчун усули асосии расидан ба ҳадафҳои хеш қарор медиҳад. Бо назардошти хавфи ҷамъиятӣ ва даҳшатнокии амалҳои террористӣ, зидди иҷтимоию зидди инсонӣ будани он, терроризмро ҳамчун феномени ҷамъиятӣ, ки истифодабарии зиддиҳуқуқии қувва ва таҳдидро ба хотири тарсонидани рақибон ва расидан ба ҳадафҳои хеш асос медонад, тасниф кардан мумкин аст.

Тамаддуни башарӣ дар марҳилаи муосири рушди худ ба раванду ҳодисаҳои зиёди иртиҷоӣ рӯ ба рӯ гаштааст. Гарчанде ки ҳодисаҳо ва равандҳои иртиҷоӣ моҳияту хусусиятҳои асосии оламро тағйир дода натавонанд ҳам, вале онҳо дар ҳаёти сиёсиву иҷтимоӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ  ва умуман, дар раванди таърихии инкишофи халқу миллатҳо, давлатҳо ва минтақаҳои гуногуни ҷаҳон таъсири назаррас мерасонанд. Дар ин радиф ҷараёнҳои экстремизми сиёсӣ ва тероризми сиёсӣ аз ҳамаи ҳаракатҳо ва ҷараёнҳои дигаре, ки хусусияти глобалӣ  доранд, хатарноктар мебошанд. Онҳо доираи васеи кишварҳо ва минтақаҳои оламро фаро гирифта, ба ҳодисаи мудҳиши умумибашарӣ табдил ёфтаанд. Аз ин хотир зарурати дарки амиқ ва фаҳми васею ҳамаҷонибаи ин гуна ҳаракатҳо ва ҷараёнҳои хатарнок ва коркарди роҳу усулҳои самарабахши мубориза ба муқобили онҳо  пеш меояд.

Бояд тазаккур дод, ки терроризм ва экстремизм дар таърихи инсоният ҳодисаҳои нав нестанд. Ҳанӯз аз замонҳои қадим қувваҳои гуногуни сиёсӣ ва ҷамъиятӣ, ки барои ҳокимият талош мекарданд, даст ба зӯрӣ, даҳшатафканӣ ва тарсонидани одамон мезаданд ва террорро ҳамчун воситаи мубориза бар зидди рақибони хеш ва расидан ба ҳадафҳои сиёсии худ  истифода мебурданд.

Дар Асрҳои Миёна, алалхусус дар кишварҳои аврупоӣ, терроризм ҳамчун шакли махсуси муборизаи сиёсӣ баҳри дифои манфиатҳои давлатӣ ва калисою ҳокимияти динӣ мақоми махсус пайдо намуда буд.

Умуман, чуноне ки таҷрибаи мамлакатҳои гуногуни олам нишон медиҳанд, дар ҳамаи давру замонҳо  нерӯҳои иртиҷоиву экстремистӣ барои нобуд намудани рақибон ва расидан ба мақсадҳои сиёсии худ  аз террор ба таври васеъ истифода мебурдаанд.

Дар олами муосир шумораи аниқи гурӯҳҳо ё ташкилотҳои террористиро муайян намудан номумкин аст. Зеро аксарияти ҳаракатҳо ва ҷараёнҳои сиёсиву динии хусусияти эктремистӣ дошта, аз усули террор дар муборизаи сиёсии худ ба таври пардапӯшона ва махфӣ истифода мебаранд. Аммо ташкилотҳои калонтарини террористон хоҳу нохоҳ аз худ дарак медиҳанд ва мунтазам ба амалҳои террористӣ даст мезананд. Дар ин миён алахусус  ташкилотҳои экстремистиву террористӣ Алқоида, ДИИШ ва Толибонро зикр кардан мумкин аст, ки саркардагони онҳо барои расидан ба ҳадафҳо ва ғаразҳои сиёсиии худ,  бо шиорҳои авомфиребона ҳазорон ҷавонони ноогоҳро ба доми худ афканда, аз онҳо «манқурт» месозанд ва то имрӯз тавассути онҳо ҳазорон нафар одамонро қатли ом кардаанд. Дар айни замон тамоми қувваҳои зиддитеррористии ҷаҳон асосан баҳри несту нобуд кардани ин гуна ташкилотҳои террористӣ ва экстремистӣ сафарбар карда шудаанд.

Тибқи маълумотҳо амалҳои террористии дорои хусусияти байналхалқӣ тақрибан 5-10 фоизи амалҳои террористиро ташкил медиҳанд;.  Аз соди 1976 то соли 1996 ба ҳисоби миёна аз 320 то 660 амалҳои террористии байналхалқӣ содир карда шудаанд. Шумораи қурбониёни амалҳои террористӣ рӯз аз рӯз меафзояд. Фақат дар солҳои 1994 ва 1995 мутаносибан 423 ва 440 нафар одамон қурбони амалҳои террористӣ гаштаанд

Терроризм ва экстремизм, махсусан дар даҳсолаҳои охир оқибатҳои зиёди харобиовар ва талафоти зиёди ҷонӣ аз худ боқӣ гузошта, монеи ташаккули фазои орому осоишта дар ҷаҳони муосир гаштаанд.  Аз ин рӯ тамоми кишварҳои мутамаддини ҷаҳон имрӯз ба муқобили ин падидаҳои хатарнок бархоста, зидди он муташаккилона мубориза бурда истодаанд.

Тоҷикистони соҳибистиқлол низ ҳамчун узви қомилҳуқуқи ҷомеаи  ҷаҳонӣ  нисбат ба ин падидаҳои манфуру хатарноки глобалӣ   бетараф нест.

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Асосгузори сулҳу ваҳдат –Пешвои Миллат, мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёмҳои худ пайваста дар радифи дигар масъалаҳои муҳим  ба масъалаи ҳимояи манфиатҳои миллӣ, ҳифзи озодиву истиқлолияти кишвар ва махсусан, пешгирии терроризм ва экстремизм таваҷҷӯҳи махсус зоҳир намуда, ҳамеша таъкид мекунанд, ки террорист ватан, миллат ва дину мазҳаб надорад, балки  зуҳуроти даҳшатноку нафратовари терроризм, ки аксаран таҳти шиорҳои диниву мазҳабӣ сурат мегирад, баръакс, аз ҷониби душманони ин дини муқаддас роҳандозӣ шуда, аз ваҳшонияти асримиёнагии террористӣ, пеш аз ҳама кишварҳои исломӣ ва мусалмонони сайёра зарар мебинанд.

Воқеан, ҳаёти кишварҳои мусулмонӣ имрӯз нишон дода истодааст, ки таъсис додани ҳизбу ҳаракатҳои ифротгаро дар минтақа ва дастгирӣ ёфтани онҳо аз ҷониби қудратҳои ҷаҳонӣ як мушкилоти сарбаста шудааст.  Пайванд кардани фаъолияти ин ҳизбу ҳаракатҳо бо ислом масъаларо боз ҳам мураккабтар мегардонад. Бинобар ин, дар чунин вазъият моро зарур аст, ки арзишҳои миллӣ ва диниро ҳифз намуда, нақши онҳоро дар ҳаёти ҷомеа муайян созем.

Чӣ тавре ки маълум аст, дар баробари ба даст овардани истиқлолияти сиёсӣ дар зери таъсири гурӯҳҳои алоҳидаи дохилӣ ва хориҷӣ раванди эҳёи дин хусусияти ифротгароӣ касб намуд. Ҷиҳати пешгирӣ намудани ин падидаи номатлуб ва оқибатҳои иҷтимоии он, баҳри ҳифзи арзишҳои милливу мазҳабии мардуми шарифи тоҷик зарурати аз нигоҳи қонунгузорӣ танзим намудани масоили динӣ пеш омад. Хушбахтона, баъд аз ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ  соли 1994 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи озодии виҷдон ва иттиҳодияҳои динӣ», инчунин, соли 2007 дар асоси таклифу пешниҳодоти мардуми кишвар Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» қабул гардиданд. Мақсад аз қабули қонунҳои мазкур танзим ва таъмини фаъолияти ҳуқуқии иттиҳодияҳои динӣ ва ҳифзи дини мубини ислом аз ҳама гуна ифротгароиҳост. Зеро имрӯз дини мубини ислом аз ҷониби баъзе гурӯҳҳои эктремистиву террористӣ  дар шаклҳои гуногун ҳамчун омили дастрасӣ ба ғаразҳои нопоки сиёсиашон истифода шуда истодааст. Дар ин замина мо бояд таҳдид ва хатарҳои тундгароӣ, ифротгароӣ ва терроризмро, ки хусусияти динӣ касб кардаанд ва ба ҳаёти мусулмонон ва умуман ислом таҳдид доранд, муайян намуда, интишори онҳоро дар ҷомеа пешгирӣ намоем.

 Ш.Зиёвиддин  

 

Муфаcсал...

ОҚИБАТҲОИ ФОҶИАБОРИ МАВОДИ МУХАДДИР БАРОИ ҶОМЕА

Маводи мухаддир  яке аз сарчашмаҳои даромади асосии гуруҳҳои террористӣ ва мутташакили ҷиноятӣ буда, он имрӯз ҷомеаи ҷаҳонро ба ташвиш овардааст. Ин омили манфӣ имрузҳо ба субот ва рушди бисёр минтақаҳои ҷаҳон таҳдид менамояд.

Маҳз паҳнкунандагони маводи мухаддир имрузҳо зиёдтар ҷавононро ба ин беморӣ гирифтор карда, ҷомеаро заҳролуд сохта истодаанд, ки ҳалли ин масъала ҳам яке аз проблемаҳои ҷомеаи ҷаҳонӣ гардидааст.

Истеъмоли маводи мухаддир қобилияти солим фикр кардан ва қарорҳои дуруст қабул кардани ҳар як шахсро ба кули тағйир дода, ба бемории сактаи дил, заҳролудшавӣ, сирояти бемориҳои ниҳоят хавфнок ва осеби майнаи сар бурда мерасонад.  

Маводи мухаддир шуури одамро вайрон карда, ӯро ба олами ҷиноӣ гирифтор месозад ва оқибат ба қонунвайронкунӣ тела медиҳад. Мувофиқи тадқиқоти муттахасисон ду намуди нашъамандӣ вуҷуд дорад: ҷисмонӣ ва равонӣ. Ҷисмонӣ ин одат кардан ба маводи мухаддир ва оқибат пайдо шудани аломатҳои шикасти ҷисм, яъне дарди ҷоннок аст,  ки бе набудани миқдори ин маводи сахттаъсир сӯзиши устухонҳо ва дарди сахти сар ба вуҷуд меояд. Нашъамандии руҳонӣ баъди моҳҳо ё солҳо инсонро боз ба истеъмоли ин маводи сахт таъсир маҷбур месозад. Яъне он нашъамандии психологиест, ки дар сатҳи фикр эҳсосот ва рафтор пайдо мешавад.

 Ҳамарӯза дар курраи замин он ҷиноятҳое, ки ба нашъа алоқаманданд, тақдири ҳазорҳоро вайрон ва умри садҳо ҷавонону миёнасолонро кӯтоҳ мекунанд. Тариқи агентиҳо ва шабакаҳои иттилоотӣ  мебинему мешунавем ва шоҳиди он мегардем, ки ин мавод на барои кайфият, балки заҳри қотилест барои нобуд кардани инсоният. Табақаи аз ҳама заиф наврасон мебошанд, чунки оид ба хавфнокӣ ва зарари нашъа кам медонанд ё умуман намедонанд ва зери таъсири «шағолон» (нашъафурушон) монда, бо фиребу найранги онҳо ба ин ҷода ба зудӣ ҷалб карда мешаванд. Бо ҳамин, ба кули ҷавонону наврасон гуфтанием, ки ҳамеша дар хотир гиред, шумо на барои он зиндагӣ мекунед, ки тақдири худ ё ҳаёти наздиконатонро зери хавфу хатар монед. Шумо на барои он ба дунё омадаед, ки  ин «шағолон»-ро сарватманд кунед, балки ба манфиати шахсии худатон ҷаҳду кӯшиш намоед. Инсон шахсияти нотакрорест, ки бо ақлу ҳушвазаковаташ аз ҳайвон бартарӣ дорад. Афсус  дар шароити кунунӣ дар ҷомеаи ҷаҳон инсонҳои маккору ҳайвонсифате ҳастанд, ки бо ҳар роҳу восита ҷавонони сустиродаю бефаҳмро ба гумроҳӣ тела дода, аз манфиати онҳо ба буҷети худ пули муфт ворид месозанд. Ҳар яки мову шумо аз даврони наврасӣ дар дил орзуеро мепарварем ва бояд кӯшиш кунем, ки дар оянда ба орзуҳои неки худ расем. Бояд ақли солимро кор фармоем, то ба фиребу дасисаҳои ҳар гуна гуруҳҳои нашъаҷалобию  экстремистӣ наафтем.

Т. Холмурод, таҳлилгар

Муфаcсал...

ТАТБИҚИ СИЁСАТИ ДАВЛАТӢ БАЪДИ ПАЁМИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ ВА ТАҒЙИРОТҲО ДАР ҶУМҲУРӢ

 

Дар паёмҳои ҳарсолаашон ба мақомоти олии қонунгузории мамлакат-Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва мулоқотҳояшон бо ҷавонони кишвар Асосгузори сулҳу вахдати миллӣ, Пешвои миллат Президенти Ҷумҳурии  Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон масъалаи сиёсати давлатии ҷавонон, нақш ва иштироки бевоситаи онҳо дар ҳаёти ҷомеа мавриди баррасии махсус қарор мегирад ва ин бесабаб ҳам нест. Ояндаи кишвар, пешрафти мамлакат, пойдории давлат ва шукуфоии сарзамини аҷдодӣ, ба неру, ақлу заковат, муҳаббати онҳо ба халқу Ватан иртиботи ногусастанӣ дорад. Ин аст, ки Пешвои миллат онҳоро неруи бузурги бунёдкору созанда ва захираи тиллоии миллату давлат номидааст.

Тибқи омори расмӣ бештар аз 70 фоизи нуфуси кишварро ҷавонон ташкил медиҳанд ва ин хеле ҳам хуб аст. Аммо айни замон ин қувваи бузургро раҳнамои нек мебояд. Хушбахтона онҳо дар шахси Президенти мамлакат, Пешвои миллат, Асосгузори сулҳу ва ваҳдати миллӣ  Эмомалӣ Раҳмон раҳнамои неку шоиста ва идеалӣ доранд.

Агар ба ин масъала аз нигоҳи ҳуқуқӣ назар андозем, он чиз бештар равшан мегардад, ки Асосгузори сулҳу Ваҳдати милли Пешвои миллат Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои рушду тавсеаи ин неру ҳанӯз дар марҳилаи аввали давлатдории навини тоҷикон заминаҳои ҳуқуқӣ ва қонуниро фароҳам оварданд. Қабули як силсила ҳуҷҷатҳои меъёрии ҳуқуқӣ дар ин росто, аз қабили «Стратегияи сиёсати давлатии ҷавонон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон то соли 2020», «Консепсияи сиёсати давлатии ҷавонон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва як қатор барномаҳои соҳавӣ аз ин шаҳодат медиҳанд.

Агар чуқуртар назар андозем, беҳтару бештар дарк мекунем, ки то ба синни ҷавонӣ расидан тамоми имконоти рушду такомул барои ин қишри ҷомеа фароҳам гардида, он сол то сол сифатан беҳтар мегардад.

Он чиз мусаллам аст, ки кишвари мо дар замони соҳибистиқлолӣ ҳангоми гузариш аз як низоми сиёсиву иҷтимоӣ ба низоми сифатан нави идоракунӣ ба мушкилоти зиёде рӯ ба рӯ гашт.  Дар ин давра Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи сиёсати давлатии ҷавонон» ба тасвиб расид ва баъдан ба марҳилаи нави рушд ворид гардидани кишвар ин қонун дар таҳрири нав бо тағйиру иловаҳои мутобиқ ба равандҳои ҷаҳонишавӣ қабул гардид. Ин қонун заминаҳои ташкиливу ҳуқуқии ҷавононро фароҳам овард. Акнун масъулият дар замони муосир, ки раванди ҷаҳонишавӣ бо сурати кайҳонӣ пеш меравад ва хатарҳои зиёд ҷомеаи ҷаҳониро ба ташвиш овардааст, бештар эҳсос мегардад. Вобаста ба ин барномаву консепсияҳои мукаммалу мушаххас, аз ҷумла оид ба татбиқи сиёсати давлатии ҷавонон қабул гардиданд, ки «Стратегияи сиёсати давлатии ҷавонон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давраи  то соли 2020», «Консепсияи миллии сиёсати ҷавонон дар Ҷумҳурии  Тоҷикистон» ва дигар барномаҳои соҳавӣ аз ҷумлаи онҳо мебошанд.

Пешвои миллат, Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зимни мулоқоташон бо ҷавонони кишвар таъкид намуд, ки     «Сиёсати давлатии ҷавонон, сиёсатест, ки татбиқи он аз сохторҳои гуногуни ҳукумативу чамъиятӣ фаолияти муштаракро тақозо дорад. Инкишофи маънавию ҷисмонии ҷавонон ва неруи солими онҳо барои давлату миллат омили муҳим аст. Барои соҳиби касб шудани ҷавонон, рушди маънавию ҷисмонии онҳо, ташкили ҷойҳои нави корӣ ва дастгирии оилаҳои ҷавон бояд мақомоти маҳалии ҳокимияти давлатӣ тадбирҳои мушаххас андешида, дар асоси онҳо ба беҳбудии ҳаёти ҷавонон мусоидат намояд».

Мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии вилоят фаъолияташро  дар амалӣ гардондани сиёсати давлатии ҷавонон дар асоси  Паёмҳои ҳарсолаи Асосгузори сулху Вахдати милли Пешвои миллат Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, дастуру супоришҳое, ки дар иртибот  ба тарбияи насли наврас ва ҷавонон дода мешаванд, роҳандозӣ намудааст. Дар заминаи қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикисон, ки доир ба стратегия, консепсия ва барномаҳои татбиқи сиёсати давлатии ҷавонон қабул гардидаанд, қарорҳои раиси вилоят бо нақша тадбирњои мукаммал ба тасвиб расида, ҷиҳати иҷроиши онҳо корҳои зиёди манфиатбахш анҷом дода шуданд. Маълум аст, ки тарбияи ҷавонони донишманду ватандӯст ба се рукни ҷомеа-оила, мактабу ҷомеа алоқаманд аст ва аз ин се рукн то дараҷе мактаб мақоми меҳварӣ дорад. Ба ин хотир ҳам мақомти маҳаллии ҳокимияти давлатии вилоят бодастгирии Ҳукумати ҷумҳурӣ  ба рушди соҳаи маориф диққати аввалиндараҷа медиҳад. Дар замони соҳибистиқлолии кишвар базаи моддӣ, таълимӣ ва техникии  тамоми муассисаҳои таълимӣ куллан беҳтар гашт. Аз 312 муассисаи таълимии дар қаламрави вилоят фаъолиятдошта, бештар аз 80 фоизашон пурра навсозӣ гардиданд. Дар ин давра дар шаҳру деҳоти вилоят қариб 100 бинои нави мактаб сохта шуданд. Дар шаҳри Хоруғ бинои мактаби президентӣ барои хонандагони болаёқат бо тамоми таҷҳизоти муосир ва хобгоҳи замонавӣ сохта шуд, ки имрӯз дар ин муассиссаи таълимӣ  бештар аз ҳазор нафар хонандагон нафақат аз шаҳру навоҳии вилоят, балки дигар минтақаҳои кишвар таҳсил мекунанд. Фақат дар ду соли охир дар қаламрави вилоят бо маблағгузории давлатӣ 10 бинои мактаб мавриди баҳрабардорӣ қарор дода шуданд. Дар ягона муассисаи таҳсилоти олии вилоят-Донишгоҳи давлатии Хоруғ, ки дар солҳои нахустини соҳибистиқлолии давлати тоҷикон ба фаъолият оғоз намуд, имрӯз зиёда аз 5 ҳазор нафар донишҷуён аз тамоми минтақаҳои кишвар таҳсил доранд. Шароити таҳсил дар донишгоҳ сол то сол беҳтар гардида, ду бинои хобгоҳ бо тамоми таҷҳизот дар панҷ соли охир бо дастури Роҳбари давлат сохта шуда, бо иштироки бевостаашон мавриди баҳрабардорӣ қарор дода шуданд. Соли равон бошад, дар шаҳри Хоруғ сохтмони бинои таълимии донишгоҳ бо маблағгузории давлатӣ оғоз ёфт. Дар вилоят ду марҳилаи Барномаи компютеркунонӣ муваффақона амалӣ гардиданд. Айни замон аз рўи нишондиҳандаи таъминоти хонадагон бо компютер ва дигар таҷҳизоти техникии таълимӣ Кӯҳистони Бадахшон байни дигар минтақаҳои кишвар дар мақоми аввал қарор дорад. Муҳаё гардидани шарити хуб барои таълиму тарбия беҳтар гаштани донишӯ ҷаҳонбинии насли наврас таъсири хуб расондааст. Хамасола бештар аз 80-85 фоизи хатмкнандагони муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумии вилоят ба муассисаҳои таҳсилоти олии касбии кишвар ва хориҷи он дохил мешаванд.Он нукта қобили гуфтор аст, ки  бо дастури Пешвои миллат барои дастгирӣ ва ҳавасмандгардонии ҷавонон дар давоми солҳои истиқлолият як қатор имтиёзҳо, аз қабили стипендияҳои президентӣ, квотаи президентӣ, степендияи байналмилалии президентӣ, грантҳои президентӣ барои ташкилотҳои ҷамъиятӣ дар бахши тарбияи ватанпарастии ҷавонон фаъолиятдошта, дастгириҳои давлатӣ оид ба ҷудо намудани манзил ва қитъаи замин муқарарашуда, ҷалби ҷавонони лаёқатманд ба идоракунии давлатӣ ва пешбарии онҳо ба мансабҳои роҳбарикунанда чун зуҳуроти ғамхории пайвастаи Ҳукумати мамлакат идома дорад. Лозим ба ёдоварист, ки бо дастгирии Ҳукумати ҷумҳурӣ ҷиҳати таъминоти шароити муосир барои тарбияи ҷисмонӣ бо истифодаи маблағҳои буҷети давлатӣ дар қаламрави вилоят як қатор иншооти варзишӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифтанд. Варзишгоҳи марказии шари Хоруғ барои 6,5 ҳазор ҷойи нишаст, варзишгоҳо дар маркзҳои ноҳияҳои Ванҷу Роштқалъа, қасрҳои варзишӣ дар шаҳри Хоруғ, ноҳияҳои  Дарвозу Ванҷ, Рӯшон Мурғоб, бештар аз 30 толору майдончаҳои варзишӣ аз ҳисоби маблағгузории соҳибкорон ва мақомотҳои маҳаллии ҳокимияти давлатӣ дар шаҳру навоҳии вилоят мавриди истифода қарор дода шуданд. Барои омода намудани кадрҳо дар соҳаи варзиш ҳам қадамҳои устувор гузошта шуданд. Рўи кор овардани чунин тадбирҳо ба оммавӣ гардондани варзиш дар шаҳру деҳоти вилоят мусоидат намуд. Имрӯз дар вилоят теъдоди ҷавононе, ки дар намудҳои гуногуни варзиш машғуланд дар муқоиса ба солҳои 2000-ум  бештар аз 20 фоиз афзудааст. Дар ду соли охир варзишгарони вилоят дар чандин мусобиқаҳои сатҳи ҷаҳонӣ ва ҷумҳуриявӣ ширкат намуда, зиёда аз 320 медалро ба даст овардаанд.

Дар мулоқоташон бо ҷавонони кишвар соли 2013 Пешвои миллат як нуктаро зикрнамуд, ки давлату Ҳукумати кишвар дар замони  соҳибистиқлолӣ ба рушди низоми тарбия ва ташаккули тарзи ҳаёти солим ва фароҳам овардани шароити арзандаи ҳар як сокини кишвар ва бахусус наврасону ҷавонон таваҷҷуҳи хоса зоҳир намуда истодааст. Ба ин хотир ҳам барномаҳои мушаххаси давлатӣ қабул гардида, барои амалигардонии онҳо маблағҳои зиёд ҳам аз буҷети давлатӣ ва ҳам дигар сарчашмаҳо равона карда шудаанд. Аз ҷумла  барои пешгирии бемориҳои сил, бемориҳои сироятии ҷинсӣ, вируси норасоии маснуияти одам, нашъамандӣ ва бемориҳои махсусан хавфнок барномаҳои мушаххас қабул гардида, барои амалигардониии онҳо маблағҳои муайян равона карда шуданд ва тадбирҳои амалигардида дар сатҳи мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии вилоят ва Ҳукумати кишвар ба коҳиш додани ин бемориҳо мусоидат намуданд.

Яке аз масъалаҳои меҳварӣ дар доираи сиёсати давлатии ҷавонон бо шуғл таъмин намудани ҷавонон мебошад. Барои иҷрои ин масъалаи ниҳоят ҳам муҳим дар доираи нақша чорабиниҳои мақомоти иҷроияи маҳаллии вилоят корҳои муайян ба иҷро расидаанд. Аз рӯи маълумоти расмӣ дар қаламрави вилоят бештар аз 6 ҳазор ҷавонони бекор ба қайд гирифта шудаанд, ки қариб 3 ҳазор нафари онҳоро ҷавондухтарон ташкил медиҳанд. Барои бокор таъмин намудани онҳо тадбирҳои мушаххас роҳандозӣ карда мешаванд. Тибқи маълумоти Раёсати меҳнат ва шуғли аҳолӣ дар қаламрави вилоят ҳамасола то ҳазор  ҷойи кории доимӣ ва мувақатӣ ташкил карда мешаванд ва ин, албатта ҳалли проблема нест. Проблемаи бекориро дар вилоят бо ташкили корхонҳои нави  истеҳосолӣ, бахусус ташкили саноати кӯҳӣ ҳал кардан мумкин аст. Айни ҳол барои ташкили ин кор заминаи воқеӣ гузоша мешавад.Дар мавзеи Оқчилгаи ноҳияи Мурғоб алакай корхонаи истеҳсолӣ барои коркарди маъдани оҳан ба кор омода аст. Дар ояндаи наздик дар назди ин корхона инчунин бунёди корхонаи калони металургӣ  бо ҷалби бештар аз ҳазор нафар коргарон дар назар аст. Бо назардошти рушди саноати кӯҳӣ дар вилоят тайёр намудани коргарони техникию муҳандисӣ ба миён меояд ва дар доираи нақша чорабиниҳои мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ дар шаҳри Хоруғ дар назди Донишгоҳи давлати Хоруғ ташкил намудани колеҷи тайёр намудани матахассисони кӯҳкорӣ дар назар дошта шудааст. Воқеан имсол мебоист ин коллеҷ ба фаъолият шуруъ мекард. Аз нигоҳи коршиносон бо рушди саноати кӯҳӣ барои аз дотатсияи давлатӣ баромадани вилоят ва таъмини ҷавонон бо ҷои корӣ ҳалли худро меёбад. Коҳиши сатҳи бекорӣ ва муҳоҷирати меҳнатӣ ба  рушди соҳибкории хурду миёна, дар ин замина ташкили истеҳсолоти воқеӣ ва ҷойҳои нави корӣ алоқаманд аст ва дар чанд соли охир дар ҳалли ин проблемаҳо қадами устувор гузошта шуд. Имрӯз беш аз 90 фоизи истеҳсоли маҳсулоти саноат ва кишоварзӣ ва хизматрасонии пулакӣ ва хизмати  маишӣ ба бахши хусусӣ рост меояд ва дар ин соҳаҳо асосан ҷавонон фаъол ҳастанд.

Ташкили сеху коргоҳи ва корхонаҳо, рушди соҳибкорӣ ба раванди муҳоҷирати корӣ ба хориҷи кишвар таъсири бевосита расондааст. Дар ду соли охир теъдоди омори муҳоҷират ба хориҷи кишвар то 4 ҳазор нафар коҳиш ёфтааст. Ин далели он аст, ки муҳоҷироне, ки пештар дар хориҷи кишвар буданд, акнун дар вилоят соҳиби кор гаштаанд.

Бо назардошти афзоиши хатарҳои ҷаҳони муосир, бахусус ифротгароию тундгароӣ, ихтилофоти мазҳабӣ дар марҳилаи ҳозира баланд бардоштани фарҳанги сиёсии ҷавонону наврасон тақозои замон аст. Дар мулоқот бо ҷавонони кишвар Пешвои миллат таъкид дошт, ки « Сатҳи тараққиёт ва эътибори  байналмилалии кишвар аз он вобаста аст, ки ҷавонон то чи  андоза дорои фарҳанги сиёсӣ буда, ҳадафу вазифаҳои худро вобаста ба бунёди давлати ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва демократӣ дарк менамоянд». Дар мулоқоташон  Сарвари давлат иброз доштанд, ки яке аз сабабҳои асосии ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон дар он солҳо ба заиф будани  фарҳанги сиёсӣ ва паст будани донишии сиёсии мардум, бахусус ҷавонон алоқаманд буд. Имрӯз ҳам чуноне аз мушоҳидаҳо маълум мегардад, ки ҷавононе ба ҳаракатҳои ифротию тундгаро ворид мегарданд, ки дониши динию дунявӣ ва сиёсиашон заиф аст. Мардуми мо бояд аз он рӯзҳои  талхи ба сараш омада ва аз рӯзгори талхи имрӯзаи кишварҳои арабӣ сабақ гиранд ва барои такрор наёфтани он ҳамеша ҳушёр бошанд. Вқеан дар вилоят барои баланд бардоштани маърифати сиёсӣ, ҳуқуқӣ ва ахлоқии мардум аз ҷониби сохторҳои давлатӣ корҳои пешгирикунанда дар шаклҳои гуногун рӯи кор оварда мешаванд.

            Дар доираи нақшаи мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии вилоят бо сокинони ҷамоати деҳоти Язгулом бо иштироки роҳбарони мақомоти қудратӣ ва интизомӣ, занону ҷавонони вилоят як машварати  кориро анҷом додам.

Яке аз масъалаҳои асосӣ, ки дар машварат мавриди баррасӣ қарор гирифт, пешгирии шомилшавии ҷавонон ба ҳизбу ҳаракатҳои террористию экстремисӣї алоқаманд буд. Дар ин ҷамоату ноҳия мавриди гуфтугӯ қарор додани ин масъала бо мардум бесабаб нест. Аз 71 нафар ҷавононе, ки дар чанд соли охир ба ҳаракатҳои ифротию тундгаро шомил гардида, дар кишварҳои хориҷӣ, аз ҷумла дар Сурия, Ироқ ва Афғонистон даст ба куштори одамони бегуноҳ задаанд, беш аз аз 50  нафарашон зодагони ин ҷамоату ин ноҳия мебошанд. Дар мулоқот гуфтае садо дод, ки ин ҷавонони роҳгумзада бевосита аз зодгоҳашон не, балки аз кишварҳое, ки ба муҳоҷирати меҳнатӣ рафтаанд, ба қатори ҷангталабон шомил гаштаанд. Баръакси ин гуфтаҳо ҳамчунин аз толор садое баланд гашт, ки чаро аз ноҳияҳои ҳамсоя ба гуруҳои ифротию тундгаро муҳоҷирони меҳнатӣ шомил нагаштаанд, дар ҳоле ки  аз ин ноҳияҳо нисбат ба ноҳияи Ванҷ камтар ҷавонон ба муҳоҷират нарафтаанд. Он нукта ҳам зикр гашт, ки вазъи иҷтимоию иқтисодии ноҳияи Ванҷ нисбат ба дигар навоҳии Бадахшон хубтар ҳасту бадтар не. Ба ин пурсишҳо роҳбарони Раёсатҳои Кумитаи давлатии амнияти миллии ҷумҳурӣ дар вилоят,  корҳои дохилӣ, маориф ва дигар сохторҳо ҷавоб гуфтанд.

Гуфта шуд, ки дар ноҳия ҳанӯз таъсири ҷанги шаҳрвандӣ эҳсос мегардад. Он солҳо қисмате аз қумандонҳои саҳроӣ ва роҳбарони акнун  Ҳизби мамнўи наҳзати исломии Тоҷикистон ноҳияи Ванҷ, бахуссус ҷамоати деҳоти Язгуломро мудате қароргоҳи худ интихоб намуда буданд ва ин то дараҷае ба фанатизми динӣ дар ин минтақа мусоидат намуд. Акнун решаҳои ин омили хатарнок аз аз бехаш канда шуданд. Мардуми ноҳия ва ҷамоати деҳоти Язгулом сиёсати сулҳпарварӣ, ваҳдат офаринӣ ва ободонию созандагии Пешвои миллат, Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро якдилона дастгирӣ мекунанд.

Дар солҳои соҳибистиқлолӣ дар деҳоти Язгулом корҳои ободонию созандагӣ вусъати тоза пайдо карданд. Муассисаҳои таълимӣ дар аксари деҳаҳо аз нав сохта шуда, маркази саломатӣ ва бунгоҳҳои тиббӣ навсозӣ гардида,  деҳоти ноӣия ба маркази ягонаи барқдиҳии вилоят пайваст карда шуданд. Неругоҳи хурди барқии обии Андарбак, ки қариб 20 сол пеш бо иштироки Роҳбари давлат бо иқтидори 300 киловатт соат мавриди истифода қарор гирифта буд, имсол пурра навсозӣ гардид, дар деҳаи Мотравн сохтмони боз як неругоҳи барқӣ бо чунин иқтидор соли оянда ба истифода дода мешавад.

Мардуми деҳоти Язгулом ҷавононеро, ки бо рафтори ноҷавонмардонаашон обрӯи аҷдодону падару бобоёни меҳмоннавозу меҳмонпарварашонро зери по мекунанд, маҳкум менамоянд ва тарафдори онанд, ки онҳо ба сахтарин муҷозот аз ҷониби мақомоти интизомӣ сазовор ҳастанд.

Воқеан мардуми мо, бахусус ҷавонон он ҷавонони солҳои навадуми асри гузашта нестанд. Онҳо неку бад, дӯсту душманро аз ҳам фарқ мекунанд. Вале новобаста ба ин мо бояд зиракии сиёсиро аз даст надиҳем, ба ташаккули фарҳанги сиёсии ҷавонон ва татбиқи босамари барномаҳои давлатие, ки аз манфиатҳои давлату мардуми кишвар маншаъ мегиранд, тамоми имкониятҳои дар даст доштаро истифода барем.

Солим ШАМШЕРОВ, муаллими кафедраи

филолоияги ДДХ ба номи М.Назаршоев

 

Муфаcсал...
Subscribe to this RSS feed

Log in

create an account