Кирдори чингизии қирғизон бе ҷавоб нахоҳад монд

Дар марзи Тоҷикистону Қирғизистон тӯли соли гузашта ва соли ҷорӣ низ дар иртибот ба масоили марзӣ беш аз қариб понздаҳ маротиба муноқишаҳое ба вуҷӯъ пайвастанд, ки паёмадҳои номатлуб доштанд ва дар ҳамаи ин ҳаводис моҷароҷӯёни қирғизӣ амдан ва моҷароҷӯёна ҳангомасозӣ мекунад. Онҳо моҷароҷӯёна дар минтақаҳои баҳснок ва мавзеъҳое, ки аслан ба қаламрави кишвари мо тааллуқ дорад, иншоотҳои гуногун бунёд карда истодаанд ва ё ба аҳолии осоиштаи тоқикони назди хати сарҳадӣ ба монанди саги гурусна дар афтида истодаанд. Ин амалҳои тундравонаи онҳо на фақат ба ягон муқаррароти мавҷудаи давлатӣ ва меъёрҳои байналмилалӣ мутобиқат намекунанд, балки аз бунёд бо онҳо мухолиф мебошанд.

Ба ҳамаи ин нигоҳ карда, боз ин ҳилагарону дурӯягони ҷониби Қирғизистон даъвоҳои беасосу дурӯғинро ҳам ба воситаи ВАО ва ҳам шабакаҳои иҷтимоӣ бо мақсади сохтани фазои хабарӣ, ки албаата ба манфиати онҳост, паҳн намуда истодаанд. Масалан, дидаву дониста сокинони наздисарҳадии Тоҷикистонро ба он муттаҳам мекунанд, ки аввалон ҳомоҷароҳоро оғоз менамоянд. Вале таҳлили воқеии ин ҳаводис нишон медиҳад, ки дар чанд муноқишаҳои соли гузашта ва имсолаам дан ва моҷароҷӯёна қирғизҳои разил ба сарзадани чанд муноқиша мусоидат намуданд. Бо ин дурӯғҳои сохтаи худ ва пур намудани фазои хабарӣ аз туҳматҳо қирғизон мехоҳанд, ки мо хомӯш истем. Яъне дар умум онҳо мехоҳанд, ки ҳар амалкарди сагони қирғизро бояд мардуми тоҷик бояд ба осонӣ қабул кунад. Таъкиди махсус менамоем, ки шинохти мардуми тоҷик аз тарафи қирғизон хатост ва ин хато шиносии онҳо мусибатҳои вазнинтарро ба сари онҳо хоҳад овард. Бинобар ҳамин, дар чанд муноқишаи охир ба ҳамон моҷаро созандагони қирғиз ҷавобҳои созгор ва муносибтар доданд, то ки ба дигар қирғизҳои сагхӯй ин амал намунаи ибрат шавад. Ҷавобҳои сазовор ва саривақтии мардуми наздисарҳадии тоҷик амалкарди табиии онҳост, ки моҷароҷӯёна нест, балки масъалаи нангу номуси ватандории онҳо аст.

Масъалаи марзиро бояд ҳукуматҳои ҳарду кишвар ҳал кунанд. Аз Ҳукумати Қирғизистон талаб карда шавад, ки ҷилави моҷароҷӯёну авбошон ва одамкушҳои худро бигирад. Агар он натавонад ин дархостро амалӣ намояд ва қишрҳои ҷиноятпешаи қирғиз ҳамчунон нисбат ба шаҳрвандони мо зӯроварӣ кунанд, пас ҷониби мо вокуниши вазнинтар бо аъмоли хашини онҳоро  дар нақша дорад.

Яке аз мушкилотҳои асосие, ки имрӯз боиси сарзадани мушклот гардидааст, ин муайян намудани ҳудуди роҳи Исфара-Ворух мебошад. Агар бо назари таҳлилӣ ва таърихи нигоҳ намоем, шоҳроҳи Исфара-Ворух аз хар вааспу аробаро ҳаи пеш аз инқилоби октябру даврони шӯравӣ зиëда аз сеҳазорсола аст, ки аз деҳаи Чоркуҳ ин тараф ба мардумони деҳаҳои Воруху Хоҷаи Аъло ҳамчун роҳи асосӣ хизмат мерасонад. Ин ҷо рӯзона аз ҳарду самт асосан мошинҳои сабукраву микроавтобусҳои мусофирбар, шабона бошад, аз шом то субҳ аз ҷониби Қирғизистон автопоездҳои боркаши азимҷусса беист мегузаранд.

Ҷониби мо ба сар занадагони муноқишаҳо ҳушдор медиҳад, ки тамоми амал карду рафторҳои ғайри инсонона тонҷавобҳои созовор мегирад ва аз омилҳои дигари печида таркунандаи ин мушкилот даст кашанд. Хунукназарии авбошони қирғизӣ косаи сабри кишварҳои ҳамсарҳади дигарро низ лабрез намудаистодааст ва аз ҷониби ҳамсоя кишварҳои дигар низ ҳатман аксуламалҳои вазнин ба миён хоҳад омад. Барои ҳамин зарур аст, ки ҷониби Қирғизистон мавқеъгирӣ ва самти хати сиёсӣ, шинохти худро нисбати мардуми тоҷик дар муносибатҳои сарҳад дори бо кишварҳои ҳамсоя дигар намояд, вагарна ин амалу рафторҳои ҷинояткоронаи онҳо, яъне моҷаросозиҳои бардавоми авбошони қирғизӣ, ҳатман аксуламалҳои боз ҳам вазнинтар ва подошҳои сазовортарро ба миён хоҳад овард.

С.Тағоев, сокини н.Шуғнон

Search